DNS (Domain Name System), ornek.com.tr gibi bir alan adını, sitenizin ya da e-postanızın çalıştığı sunucunun IP adresine çeviren sistemdir. Tarayıcıya adres yazdığınızda arka planda önce DNS'e "bu alan adı hangi sunucuda?" diye sorulur, cevap gelince bağlantı kurulur. Alan adınızın DNS kayıtları yanlışsa siteniz açılmaz, e-postalarınız gelmez; bu yüzden birkaç temel kaydı tanımak her site sahibinin işine yarar.
DNS nasıl çalışır?
Telefon rehberine benzetebilirsiniz: insanlar isimleri, bilgisayarlar numaraları hatırlar. Bir ziyaretçi sitenizi açtığında şu adımlar birkaç milisaniyede gerçekleşir:
- Ziyaretçinin cihazı, internet sağlayıcısının DNS çözümleyicisine alan adını sorar.
- Çözümleyici cevabı bilmiyorsa sırasıyla kök sunuculara, uzantının (.com, .tr) sunucularına ve en sonunda alan adınızın yetkili ad sunucularına (nameserver) gider.
- Yetkili ad sunucusu kayıtlı IP adresini döndürür, tarayıcı bu adrese bağlanır.
- Cevap, kaydın TTL süresi boyunca önbellekte tutulur; aynı soru bir daha sorulduğunda zincir baştan yürümez.
Alan adınızı aldığınız firmada tanımlanan NS kayıtları, bu zincirde hangi sunucunun "yetkili" olduğunu belirler. Kayıtlarınızı hangi panelden yöneteceğiniz de buna bağlıdır.
En sık kullanılan DNS kayıtları
| Kayıt | Ne işe yarar? | Örnek değer |
|---|---|---|
| A | Alan adını IPv4 adresine yönlendirir | 193.111.76.10 |
| AAAA | Alan adını IPv6 adresine yönlendirir | 2001:db8::10 |
| CNAME | Bir adı başka bir ada takma ad yapar | www → ornek.com.tr |
| MX | E-postaların teslim edileceği sunucuyu gösterir | 10 mail.ornek.com.tr |
| TXT | Doğrulama ve e-posta güvenliği bilgisi taşır | v=spf1 … ~all |
| NS | Alan adının yetkili ad sunucularını belirtir | ns1.saglayici.com |
A ve AAAA kaydı
Sitenizin hangi sunucuda olduğunu söyleyen temel kayıttır. Hosting paketinizi değiştirdiğinizde ya da VDS sunucuya geçtiğinizde güncellemeniz gereken kayıt genellikle budur. Sunucunuzun IPv6 adresi varsa AAAA kaydı da eklenir.
CNAME kaydı
Bir alt alan adını başka bir ada yönlendirir. En yaygın örnek www alt alan adının ana alan adına CNAME ile bağlanmasıdır. Dikkat edilmesi gereken bir kural var: CNAME kaydı bulunan bir adda aynı isimle başka kayıt (MX, TXT gibi) tutulamaz. Bu yüzden kök alan adına (ornek.com.tr) CNAME yazılmaz, A kaydı kullanılır.
MX kaydı
E-postaların hangi sunucuya teslim edileceğini belirler. Önündeki sayı öncelik değeridir; küçük sayı önce denenir. Kurumsal e-posta hizmetine geçtiğinizde sağlayıcının verdiği MX kayıtlarını eklemeniz ve eski kayıtları silmeniz gerekir. Eski ve yeni MX kayıtları birlikte kalırsa e-postaların bir kısmı eski sunucuya gider.
TXT kaydı
Serbest metin taşıyan bu kayıt bugün en çok iki iş için kullanılır: alan adı doğrulama (Google Search Console gibi servisler bir TXT değeri ister) ve e-posta güvenliği (SPF, DKIM ve DMARC). E-postalarınızın spama düşmemesi büyük ölçüde doğru TXT kayıtlarına bağlıdır. Kurumsal e-postanın neden önemli olduğunu kurumsal e-posta nedir yazımızda anlattık.
NS kaydı
Alan adınızın DNS'ini hangi ad sunucularının yönettiğini gösterir. NS kayıtlarını değiştirdiğinizde DNS yönetimi tamamen yeni sağlayıcıya geçer; eski paneldeki kayıtlar artık geçerli olmaz. Bu yüzden NS değişikliği yapmadan önce mevcut tüm kayıtların (özellikle MX ve TXT) yeni tarafta da oluşturulduğundan emin olun.
TTL nedir, DNS değişikliği neden hemen yansımaz?
Her kaydın bir TTL (Time To Live) değeri vardır ve saniye cinsinden yazılır. 3600 TTL, çözümleyicilerin bu kaydı bir saat boyunca önbellekte tutacağı anlamına gelir. Kaydı değiştirdiğinizde, eski cevabı önbelleğe almış ziyaretçiler TTL dolana kadar eski adrese gitmeye devam eder. Halk arasında "DNS yayılması" denen durum budur.
A kaydı değişiklikleri çoğunlukla birkaç saat içinde oturur. NS değişikliklerinde ise uzantının kendi önbellek süreleri devreye girdiği için 24–48 saate kadar beklemek gerekebilir.
Pratik bir ipucu: taşıma ya da sunucu değişikliği planlıyorsanız, değişiklikten bir gün önce ilgili kaydın TTL değerini 300 saniyeye düşürün. Değişikliği yaptıktan sonra ziyaretçiler birkaç dakika içinde yeni sunucuya geçer. Her şey yolunda gidince TTL'yi tekrar yükseltebilirsiniz.
DNS kayıtlarınızı nasıl kontrol edersiniz?
Windows'ta komut istemine, macOS ve Linux'ta terminale şu komutları yazabilirsiniz:
nslookup ornek.com.tr
nslookup -type=mx ornek.com.tr
nslookup -type=txt ornek.com.trLinux ve macOS'ta dig ornek.com.tr MX komutu daha ayrıntılı bilgi verir. Alan adının kime ait olduğunu, hangi ad sunucularını kullandığını ve bitiş tarihini görmek için whois sorgulama aracımızı kullanabilirsiniz.
Sık yapılan DNS hataları
- İki ayrı SPF kaydı yazmak. Bir alan adında yalnızca bir SPF kaydı olmalı; birden fazlası tüm SPF kontrolünü geçersiz kılar.
- NS değiştirirken MX kayıtlarını unutmak. Site açılır ama e-postalar gelmez; çoğu zaman sorun ancak günler sonra fark edilir.
- Kök alan adına CNAME eklemek. Diğer kayıtlarla çakışır ve e-posta teslimini bozabilir.
- Değişiklik sonrası hemen panik yapmak. Önce TTL süresinin dolmasını bekleyin, sonra farklı bir ağdan (örneğin mobil veriyle) tekrar deneyin.
Verinox'ta alan adı alan müşterilerimiz kayıtlarını panel üzerinden DNS yönetimi ekranında ekleyip düzenleyebilir. Henüz alan adınız yoksa domain sorgulama sayfasından istediğiniz adın boşta olup olmadığına bakabilir, .com.tr düşünüyorsanız .com.tr alan adı nasıl alınır yazımıza göz atabilirsiniz.
Örnek: bir şirket alan adının DNS tablosu
Kâğıt üzerinde anlatılınca soyut kalan kayıtlar, gerçek bir tabloda daha anlaşılır olur. Web sitesi bir hostingde, e-postası kurumsal e-posta hizmetinde olan tipik bir şirketin DNS'i aşağı yukarı şöyledir:
| Ad | Tür | Değer | Ne işe yarıyor? |
|---|---|---|---|
| @ | A | 193.111.76.10 | Ana alan adı web sunucusuna gider |
| www | CNAME | ornek.com.tr | www, ana adla aynı yere gider |
| @ | MX | 10 mail.ornek.com.tr | E-postalar bu sunucuya teslim edilir |
| A | 193.111.76.20 | E-posta sunucusunun adresi | |
| @ | TXT | v=spf1 mx ~all | E-posta gönderme yetkisi (SPF) |
| default._domainkey | TXT | v=DKIM1; k=rsa; p=… | E-posta imzası (DKIM) |
| _dmarc | TXT | v=DMARC1; p=none; … | E-posta politikası (DMARC) |
"@" işareti alan adının kendisini temsil eder. Bu tabloyu kendi alan adınızınkiyle karşılaştırmak, eksik ya da fazla kaydı görmenin en hızlı yoludur.
DNS değişikliği öncesi kontrol listesi
Bir kaydı değiştirmeden önce şu dört soruyu sorun:
- Mevcut kayıtların bir kopyası var mı? Panelden ekran görüntüsü almak bile yeterlidir. Bir şey ters giderse eski değerlere dönebilmelisiniz.
- TTL düşürüldü mü? Büyük bir geçiş yapacaksanız bir gün önceden TTL'yi 300 saniyeye çekin.
- E-posta etkilenecek mi? A kaydını değiştirmek e-postayı etkilemez; NS ya da MX değiştirmek etkiler.
- Kim test edecek? Değişiklikten sonra siteyi, iletişim formunu ve e-postayı (hem gelen hem giden) deneyecek birini belirleyin.
Bu dört soruya cevabınız varsa DNS değişikliği riskli bir iş olmaktan çıkar, birkaç dakikalık rutin bir işleme dönüşür.
Sık sorulan sorular
DNS değişikliği ne kadar sürede aktif olur?
A, CNAME ve MX değişiklikleri çoğunlukla kaydın TTL süresi kadar sürer; bu genelde birkaç dakika ile birkaç saat arasıdır. Ad sunucusu (NS) değişikliklerinde 24–48 saat beklemek gerekebilir.
Alan adım bir firmada, hostingim başka firmada olabilir mi?
Evet. Alan adını nerede tuttuğunuzdan bağımsız olarak A kaydını hosting sunucunuzun IP adresine yönlendirmeniz ya da NS kayıtlarını hosting sağlayıcınızın ad sunucularına çevirmeniz yeterlidir.
Alt alan adı (subdomain) için ayrıca para ödemem gerekir mi?
Hayır. blog.ornek.com.tr gibi alt alan adları, ana alan adınızın DNS'ine eklenen A ya da CNAME kayıtlarıyla ücretsiz oluşturulur.
DNS'i değiştirdim ama sadece benim bilgisayarımda eski site açılıyor, neden?
Bilgisayarınız ya da modeminiz eski cevabı önbellekte tutuyordur. Windows'ta komut istemine ipconfig /flushdns yazarak önbelleği temizleyebilir, siteyi farklı bir tarayıcıda ya da mobil veriyle deneyebilirsiniz.
Bu yazı işinize yaradı mı?