Bir güncelleme sonrası siteniz açılmıyor, bir eklenti veritabanını bozdu ya da siteniz saldırıya uğradı. Bu anlarda tek bir soru önemlidir: "Son yedeğim ne zaman alındı?" Web sitesi yedekleme, sitenizin dosyalarının ve veritabanının bir kopyasını güvenli bir yerde saklamaktır ve kötü bir günü birkaç dakikalık bir geri yüklemeye çevirir. Bu rehberde neyi, ne sıklıkla ve nereye yedeklemeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Bir web sitesinin neleri yedeklenmeli?
Bir site iki ana parçadan oluşur ve ikisi de ayrı ayrı yedeklenmelidir:
- Dosyalar: Tema, eklentiler, yüklenen görseller ve belgeler, ayar dosyaları.
- Veritabanı: Yazılarınız, sayfalarınız, kullanıcılarınız, siparişleriniz ve ayarlarınız.
Yalnızca dosyaları yedekleyip veritabanını unutmak en sık yapılan hatadır. Böyle bir yedek geri yüklendiğinde siteniz açılır ama içi boştur.
E-postalarınızı da unutmayın: hosting içinde e-posta kullanıyorsanız kutularınız da yedekleme planınızın bir parçası olmalı.
3-2-1 yedekleme kuralı
Yedekleme dünyasının en bilinen ve en işe yarayan kuralı basittir:
- 3 kopya: Verinizin canlıdaki hali dahil en az üç kopyası olsun.
- 2 farklı ortam: Bu kopyaları en az iki farklı türde ortamda saklayın (örneğin sunucu diski ve ayrı bir depolama alanı).
- 1 farklı konum: Kopyalardan en az biri, sitenin çalıştığı sunucudan tamamen ayrı bir yerde dursun.
Neden bu kadar titizlik? Çünkü yedeğiniz sitenizle aynı sunucudaysa, o sunucuda yaşanacak bir arıza ya da saldırı canlı sitenizle birlikte yedeğinizi de götürebilir. Sunucudan bağımsız bir yedekleme alanı, üçüncü kuralı yerine getirmenin en kolay yoludur.
Ne sıklıkla yedek almalısınız?
Cevap, sitenizin ne sıklıkla değiştiğine bağlıdır:
- Nadiren güncellenen tanıtım siteleri: Haftalık yedek ve her değişiklikten önce elle alınan bir yedek yeterlidir.
- Bloglar ve haber siteleri: Günlük yedek önerilir.
- E-ticaret siteleri: Sipariş ve müşteri verisi sürekli değiştiği için günlük yedek alt sınırdır; yoğun sitelerde veritabanı için daha sık yedek düşünülmelidir.
Bir de şu kuralı benimseyin: büyük bir değişiklikten önce mutlaka yedek alın. Tema değiştirme, eklenti güncellemesi, PHP sürümü yükseltme ya da toplu içerik düzenleme bunların başında gelir.
WordPress sitesi nasıl yedeklenir?
WordPress kullanıyorsanız üç yolunuz var:
- Hosting panelinden yedek: cPanel gibi panellerde hem dosyaları hem veritabanını tek seferde yedekleyebilirsiniz. WordPress hosting paketlerinde düzenli otomatik yedek de alınır.
- Yedekleme eklentisi: Eklentiler yedeği zamanlayıp bulut depolamaya gönderebilir. Yalnızca güvendiğiniz, güncel ve sık kullanılan bir eklenti seçin.
- Elle yedek: Dosyaları FTP ile indirip veritabanını phpMyAdmin üzerinden dışa aktarabilirsiniz. Zahmetlidir ama nasıl çalıştığını anlamak için bir kez yapmaya değer.
Hangi yolu seçerseniz seçin, yedeklerinizi yalnızca sunucuda bırakmayın; bir kopyasını bilgisayarınıza ya da ayrı bir depolama alanına alın.
Sunucu (VDS) kullanıyorsanız
VDS sunucu kullanıyorsanız yedekleme tamamen sizin sorumluluğunuzdadır. İki katmanlı bir plan önerilir:
- Anlık görüntü (snapshot): Sunucunun belirli bir andaki tam kopyasıdır. Bir güncellemeden önce alınan anlık görüntü, sorun çıkarsa sunucuyu dakikalar içinde eski haline döndürür.
- Veri yedeği: Veritabanlarını ve önemli klasörleri düzenli olarak sunucu dışına kopyalayan zamanlanmış görevlerdir.
Anlık görüntü hızlı geri dönüş için harikadır, ama tek başına yeterli değildir; çünkü genellikle aynı altyapıda saklanır. Sunucu yönetimiyle uğraşmak istemiyorsanız yedekleme dahil bakımı yönetilen sunucu hizmetiyle ekibimize bırakabilirsiniz. Hangi altyapının size uygun olduğunu henüz netleştirmediyseniz hosting mi VDS mi yazımız yardımcı olacaktır.
En sık yapılan 5 yedekleme hatası
- Yedeği hiç denememek. Geri yüklenemeyen bir yedek, yedek değildir. Birkaç ayda bir, yedeği test ortamında geri yükleyip çalıştığını görün.
- Yedeği sitenin yanında saklamak. Aynı sunucudaki yedek, sunucuyla birlikte kaybolabilir.
- Yalnızca tek kopya tutmak. Son yedek de bozuksa geri dönecek bir yeriniz kalmaz. Birkaç günlük ve haftalık kopyayı saklayın.
- Veritabanını unutmak. Dosyalar tek başına siteyi geri getirmez.
- Yedeğin alındığını varsaymak. Otomatik görevler sessizce durabilir. Son yedeğin tarihini düzenli olarak kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Hosting firmam zaten yedek alıyor, yine de almalı mıyım?
Evet. Sağlayıcının yedeği genellikle felaket senaryoları için tutulur ve saklama süresi sınırlıdır. Kendi elinizde, istediğiniz zaman ulaşabileceğiniz bir kopyanın olması her zaman daha güvenlidir.
Yedek dosyaları ne kadar süre saklanmalı?
Yaygın bir yaklaşım; son 7 günün günlük, son 4 haftanın haftalık ve son birkaç ayın aylık yedeğini saklamaktır. Böylece fark edilmesi geç olan bir sorunda bile temiz bir kopyaya dönebilirsiniz.
Sitem saldırıya uğradı, yedekten dönmek yeterli mi?
Yedekten dönmek siteyi kurtarır, ama açığı kapatmaz. Geri yükledikten sonra tüm şifreleri değiştirin, tema ve eklentileri güncelleyin ve saldırının nereden geldiğini araştırın. Yeni bir site kuruyorsanız güvenli başlangıç için web sitesi açmak için ne gerekir yazımızdaki ilk gün kontrol listesine göz atın.
Bu yazı işinize yaradı mı?